(ANKARA) – Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, “Ailem Güvende” adıyla yürütülen operasyonlarda gözaltına alınan ve tutuklanan hak savunucularının yargılanma süreçleri ile cezaevlerinde yaşadıkları öne sürülen hak ihlallerini Meclis gündemine taşıdı.
EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, 12 Eylül tarihinde başlatılan ve kamuoyuna “Ailem Güvende” adıyla duyrulan operasyonlara ilişkin TBMM Başkanlığı’na, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi. Karaca, operasyonlar kapsamında beş ilde en az 117 kişinin gözaltına alındığını, gözaltına alınanlar arasında 44 insan hakları savunucusunun bulunduğunu ve en az 83 kişinin tutuklandığını belirtti. Karaca, önergesinde yargılama sürecinde müdafilerin dosya inceleme haklarının kısıtlandığı, Ankara’da avukatların birden fazla şüpheliyi temsil etmelerinin “çıkar çatışması” gerekçesiyle engellendiği ve şüphelilerden hakim kararı olmaksızın zorla biyolojik örnek alındığı iddialarına yer verdi.
Karaca, tutuklanan kişilerin sevk edildikleri Sincan, Marmara, Metris, Mersin ve İzmir cezaevlerinde çeşitli hak ihlallerine maruz kaldıklarının belgelendiğini savundu. Önergede çıplak muayene, kapasite aşımı nedeniyle mahpusların yerde ve dönüşümlü olarak yatmak zorunda bırakılması, tek kişilik hücrede tecrit, temiz suya, hijyen malzemelerine ve ilaçlara erişimin engellenmesi gibi iddialara yer veren Karaca, cinsel yönelimleri ve HIV statüleri nedeniyle ayrımcılık ve kötü muameleye maruz kalındığı yönündeki bildirimleri de gündeme taşıdı.
Önergede, Adalet Bakanlığı’nca 14 Eylül 2026 tarihinde 81 il başsavcılığına gönderildiği belirtilen genelge de gündeme getirildi. Karaca, genelgede yer alan “genel ahlak” ve “cinsiyetsizleşme” kavramları üzerinden hak savunuculuğunun kriminalize edilmesinin önünün açıldığını ifade etti. Karaca, genelgede geçen “cinsiyetsizleşmeyi teşvik” ifadesinin Türk Ceza Kanunu’nda hangi yasal karşılığının bulunduğunun açıklanmasını istedi. Ayrıca Karaca, genelge aracılığıyla dernekler ve sivil toplum faaliyetleri üzerinde yargısal baskı kurulduğu yönündeki iddialara ilişkin bakanlığın değerlendirmesini sordu.
AVUKATLARIN SAVUNMA HAKKINA KISITLAMA İDDİALARI SORULDU
Karaca önergesinde, şüphelilerin avukatlarıyla görüşmelerinin kısıtlanması ve Ankara’da birden fazla şüphelinin aynı müdafi tarafından temsil edilmesinin engellenmesi iddialarını da gündeme getirdi. Bu uygulamaların Anayasa’nın 36’ncı maddesinde güvence altına alınan hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkıyla bağdaşıp bağdaşmadığını soran Karaca, tutuklanan 83 kişinin hangi somut ve kişiselleştirilmiş delillere dayanılarak tutuklandığının açıklanmasını istedi. Karaca ayrıca yasal olarak faaliyet gösteren derneklerin tüzük faaliyetlerinin ve bildirilmiş fonlarının hangi yasal mevzuat kapsamında suç delili sayıldığını sordu.
Önergede, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımıyla ilgili bir suçlamayla karşı karşıya olmayan şüphelilerden kan, idrar ve kıl örnekleri alınmasına ilişkin iddialar da yer aldı. Karaca, bu işlemlerin yasal dayanağının ne olduğunu, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 75’inci maddesi uyarınca yapılıp yapılmadığını ve örnek alınması yönündeki kararları hangi mercilerin verdiğini sordu.
Karaca, cezaevlerinde bulunan trans kadın ve erkeklerin, HIV ile yaşayan bireylerin ve kronik rahatsızlığı bulunan tutukluların sağlık hizmetlerine erişimini de gündeme getirerek, bu tutukluların düzenli tedavilerine, reçeteli ilaçlarına ve hekime erişimlerinin eksiksiz sağlanıp sağlanmadığının açıklanmasını istedi.
